ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଗୋଟି ଚାଳନାରେ କାଙ୍ଗାଳ ହେବ ଇରାନ, ଦୈନିକ ୪୦୦୦ କୋଟି ସ୍ୱାହା!
ୱାଶିଂଟନ/ତେହେରାନ: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଛାୟା ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଂଗ୍ରାମର ରୂପ ନେଇଛି। ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ‘ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ’ (Strait of Hormuz) ରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଅବରୋଧ ବା ‘ବ୍ଲକେଡ୍’ ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପଙ୍ଗୁ କରିଦେଇଛି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାର ଏହି କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ଇରାନକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୪୩୫ ମିଲିୟନ ଡଲାର (ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ପ୍ରାୟ ୪,୦୮୧ କୋଟି ଟଙ୍କା) ର ବଡ଼ ଧରଣର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଅବରୋଧର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଇରାନର ରୋଜଗାର ପନ୍ଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିଦେବା। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତେଲ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଇରାନର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ ରପ୍ତାନି ଏହି ବାଟ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ନୌସେନା ଏହି ଜଳପଥକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେବା ପରେ ଇରାନରୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଥିବା ତେଲ, ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସ, ସାର ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବାହାର ଦୁନିଆକୁ ଯାଇପାରୁ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୧.୫ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ ତେଲ ରପ୍ତାନି କରେ। ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ସ୍ଥିତିରେ ତେଲର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରପ୍ତାନି ବନ୍ଦ ଥିବାରୁ ଏହାର ଲାଭ ତେହେରାନକୁ ମିଳିପାରୁ ନାହିଁ। କେବଳ ତେଲ ରପ୍ତାନି ବନ୍ଦ ହେବା ଫଳରେ ଦୈନିକ ୨୭୬ ମିଲିୟନ ଡଲାରର କ୍ଷତି ହେଉଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆମଦାନୀ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଫଳରେ ଇରାନରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି, ଯାହା ଦେଶରେ ଗୁରୁତର ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଏହି ଅବରୋଧ କେବଳ ଇରାନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚୀନ୍ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ। ଚୀନ୍ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଅଶୋଧିତ ତେଲର ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଏହି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଆଣିଥାଏ। ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଚୀନ୍କୁ ବାର୍ତ୍ତା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ସେମାନେ ଇରାନ ଉପରେ ଚାପ ନପକାନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ ଏହି ଅବରୋଧକୁ ବେଆଇନ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି। ଇରାନ ପାଖରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୧୫୪ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ ତେଲ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି, ଯାହା ଅବରୋଧ ବାହାରେ ରହିଛି। ତେଣୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଇରାନ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳି ନେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହି ସ୍ଥିତି ଜାରି ରହିଲେ ଦେଶରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଆମେରିକା ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ୧୬ଟି ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବିସ୍ଫୋରକ କରିପାରେ।
ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ଲଢ଼େଇ ଏବେ କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଏବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିବାଦ କେଉଁ ମୋଡ଼ ନେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି