Nepal Election: ନେପାଳରେ ବଡ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ! ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରେସରେ ବାଲେନ ଶାହ, ଜାଣନ୍ତୁ PM ହେଲେ ଭାରତ ପାଇଁ ଭଲ କି ଖରାପ?
ନେପାଳରେ ବଡ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ! ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରେସରେ ବାଲେନ ଶାହ
କାଠମାଣ୍ଡୁ: ନେପାଳର ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ଯୁବଶକ୍ତି ତାକତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। କାଠମାଣ୍ଡୁର ପୂର୍ବତନ ମେୟର, ରାପର୍ରୁ ରାଜନେତା ପାଲଟିଥିବା ବାଲେନ୍ ଶାହ (ବାଲେନ୍ ଶାହ), ନେପାଳ ନିର୍ବାଚନରେ ଏକ ବଡ଼ ଲିଡ୍ ସହିତ ନୂତନ ଦଳ, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି (RSP)ର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, RSP ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଟ ଗଣତିରେ ଛଅଟି ଆସନ ଜିତିଛି ଏବଂ 110 ରୁ ଅଧିକ ଆସନରେ ଆଗୁଆ ଅଛି। ଏହା 35 ବର୍ଷୀୟ ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କୁ ନେପାଳର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ଦାବିଦାର କରିଥାଏ।
ଗତ ବର୍ଷର ଜେନ-ଜେଡ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ନେପାଳରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ। ଏହି ପ୍ରତିବାଦଗୁଡ଼ିକ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ଏବଂ ସଂସଦ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା। ଗୁରୁବାର ୧୬୫ ସଂସଦୀୟ ଆସନ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବାଲେନ ଶାହଙ୍କ ଆରଏସପି ଏବଂ କେପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କ ସିପିଏମ-ୟୁଏମଏଲ ସମେତ ୬୭ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିଲେ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ଧାରା ଅନୁଯାୟୀ, ବାଲେନ ଶାହଙ୍କ ଆରଏସପି ଛଅଟି ଆସନ ଜିତିଛି ଏବଂ ୧୧୦ରୁ ଅଧିକ ଆସନରେ ଆଗୁଆ ଅଛି। ଓଲିଙ୍କ ସିପିଏନ-ୟୁଏମଏଲ ସାତଟି ଆସନରେ ଆଗୁଆ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ନେପାଳୀ କଂଗ୍ରେସ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଆସନରେ ଜିତିଛି ଏବଂ ୧୦ଟି ଆସନରେ ଆଗୁଆ ଅଛି। ଝାପା-୫ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ବାଲେନ ଶାହ ନିଜେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନରେ ପଛରେ ପକାଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ବାଲେନ ୧୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଇଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଓଲି କେବଳ ୩,୦୦୦ ଭୋଟ୍ ପାଇଛନ୍ତି।
ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ
ବାଲେନ ଶାହ 27 ଏପ୍ରିଲ 1990ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। 35 ବର୍ଷୀୟ ବାଲେନ୍ ପେଶାରେ ସିଭିଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଓ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ର୍ୟାପର୍ ଥିଲେ। ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର Visvesvaraya Technological University ଠାରୁ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ମାଷ୍ଟର୍ସ କରିଥିଲେ।
ସେ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ କାଠମାଣ୍ଡୁର ମେୟର ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଆଇକନ୍ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ RSP ଗଠନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ Gen-G ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ, ଦଳ ଯୁବ ଅସନ୍ତୋଷର ମୁହଁ ପାଲଟିଥିଲା। ଦଳ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ, ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଏବଂ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ।
ଭାରତ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ଅତୀତର କିଛି ବକ୍ତବ୍ୟ ଭାରତରେ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୩ ମସିହାରେ, ସେ ସୀତାଙ୍କୁ “ଭାରତର ଝିଅ” ବୋଲି କହି ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ, କାରଣ ନେପାଳୀ ପରମ୍ପରା ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ ସୀତା ନେପାଳରେ କିମ୍ବା ନେପାଳ-ବିହାର ସୀମାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେହି ବର୍ଷ, ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ “ଗ୍ରେଟର୍ ନେପାଳ”ର ଏକ ମାନଚିତ୍ର ରଖିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ କିଛି ଭାରତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ “ଅଖଣ୍ଡ ଭାରତ” ମ୍ୟୁରଲକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
ଚୀନ୍ ଠାରୁ ଅଲଗା ହେବାର ସଙ୍କେତ
୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟରେ ସେ ଭାରତ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ୍ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପମାନଜନକ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ପରେ ଡିଲିଟ କରିଦେଇଥିଲେ। ତଥାପି, ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି। RSP ଇସ୍ତାହାରରେ ଓଲିଙ୍କ ଗଡ଼ ଝାପା-୫ରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚୀନ୍ ର BRR ସହିତ ଜଡିତ ଦମକ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିୟାଲ ପାର୍କ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି, ବିଶେଷକରି ସିଲିଗୁଡି କରିଡରର ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ। RSP ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି।
ଭାରତ-ନେପାଳ ସମ୍ପର୍କରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
RSP ଇସ୍ତାହାରରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଯଦି ବାଲେନ୍ ଶାହ କ୍ଷମତାକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଆର୍ଥିକ ସହଯୋଗ, ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇପାରନ୍ତି। ତଥାପି, ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଶାସନରେ ତାଙ୍କର ସୀମିତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଯୋଗୁଁ, ତାଙ୍କ ବୈଦେଶିକ ନୀତି କେତେକ ସମୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରେ।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ବାଲେନ୍ ଙ୍କ ବିଜୟ ନେପାଳରେ ପୁରୁଣା ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଯୁବ ବିଦ୍ରୋହର ପ୍ରତୀକ। ଯଦି ନେପାଳର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ RSP ବହୁମତ ହାସଲ କରେ, ତେବେ 35 ବର୍ଷୀୟ ବାଲେନ୍ ନେପାଳର ସବୁଠାରୁ ଯୁବ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇପାରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଗଣନା ଚାଲିଛି, କିନ୍ତୁ ଧାରା ସ୍ପଷ୍ଟ। ନେପାଳରେ ଏବେ “ପରିବର୍ତ୍ତନ”ର ଏକ ଲହରୀ ଚାଲିଛି।