କ’ଣ ଏହି “ୱାଟର୍ ବମ୍”, ଯାହାକୁ ହିମାଳୟରେ ତିଆରି କରୁଛି ଚୀନ, ଜବାବ୍ ଦେବା ପାଇଁ ବି ରେଡି ଭାରତ

China Water Bomb: ତିବ୍ଦତର ୟାରଲୁଙ୍ଗ ସାଙ୍ଗପୋ ନଦୀ ଉପରେ ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି । ବେଜିଂ ଦାବି କରୁଛି ଯେ, ସେ କେବଳ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ବନ୍ଧ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି ।

ତିବ୍ଦତର ୟାରଲୁଙ୍ଗ ସାଙ୍ଗପୋ ନଦୀ ଭାରତରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ପରେ, ଏହାକୁ ବାଂଲାଦେଶରେ ଯମୁନା କୁହାଯାଏ। ତଳମୁଣ୍ଡରେ, ଚୀନ୍ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ୬୮ ଆରବ୍ ଡଲାର ।

ନଜର ରଖିଛି ଭାରତ: ଭାରତ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଏହି ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ଅଭାବ ଏବଂ ପାଣିକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଭାରତ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି । ଭାରତ ଏହି ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛି ।

ସିଏନଏନ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବନ୍ଧ ଚୀନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥ୍ରୀ ଗର୍ଜେସ୍ ବନ୍ଧ ଅପେକ୍ଷା ତିନି ଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର । ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ବିଶେଷଜ୍ଞ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ “ୱାଟର୍ ବମ୍” ହୋଇପାରେ କାରଣ ଏହା ଚୀନକୁ ଭାରତରେ ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ ।

ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ପ୍ରତିବଦ୍ଧ: ବିଦେଶ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ କୀର୍ତ୍ତି ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ସହ ଜଡିତ ବିକାଶ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ଭାରତର ଚିନ୍ତା କେବଳ ପରିବେଶଗତ ନୁହେଁ , ବରଂ ରଣନୈତିକ ମଧ୍ୟ ।

ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପେମା ଖାଣ୍ଡୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ “ଟାଇମ୍ ବୋମା ” ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ, ଯାହା ଚୀନକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରରେ ଜଳ ଛାଡିବାର ପରିମାଣ ଏବଂ ସମୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ ।

ହଠାତ୍ ଜଳ ଛାଡିବା ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ଯେତେବେଳେ ପାଣି ଅଟକାଇ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ନଦୀର ବଡ଼ ଅଂଶ ଶୁଖିଯାଇପାରେ। ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି, “ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପ୍ରଥମେ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେବେଠାରୁ ଚୀନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି।”

ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ, ସରକାର ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ। “ସରକାର ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ସହ ଜଡିତ ସମସ୍ତ ବିକାଶ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖେ, ଯେଉଁଥିରେ ଚୀନର ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଭାରତ ସରକାର ଏହାର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରେ,” ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଭାରତକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ: ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ଅଧିକାଂଶ ଜଳ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଏବଂ ଭାରତ ଭିତରେ ଏହାର ଶାଖା ନଦୀଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସିଥାଏ। ତଥାପି, ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନଦୀର ପରିବେଶକୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିପାରେ । ଏପରିକି ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଆସାମ ଏବଂ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଉର୍ବର ବନ୍ୟାଭୂମି ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ , ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ।

ଭାରତର ପ୍ରସ୍ତୁତି: ୱାଶିଂଟନ୍‌ସ୍ଥିତ ଷ୍ଟିମସନ୍ ସେଣ୍ଟର୍‌ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବ୍ରାଏନ୍ ଆଇଲର୍ ଚୀନ୍‌ର ଏହି ବନ୍ଧକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମିତ ସବୁଠାରୁ ଉନ୍ନତ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଏହାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଡିଜାଇନ୍‌କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଏହାକୁ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।

ଚୀନ୍‌ର ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ନଦୀର ନିଜସ୍ୱ ଅଂଶରେ ଏକ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ଭାରତ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଅବବାହିକାରେ ସମାନ ନଦୀରେ ଅତି କମରେ ୨୦୮ଟି ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି ।

ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କମ୍ପାନୀ ନ୍ୟାସନାଲ ହାଇଡ୍ରୋଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ପାୱାର କର୍ପୋରେସନ ( NHPC) ସମାନ ନଦୀରେ ଏକ ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ , ଅର୍ଥାତ୍ ୧୧,୨୦୦ MW ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି ।