ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଏହି ନେତାଙ୍କୁ ଥିଲା ବଡ଼ ଭୟ, ରାତାରାତି ଛାଡିଦେଇ ପଳେଇଲେ ଦେଶ, ଜାଣନ୍ତୁ କାହାଠୁ ହାରିଥିଲେ

Mughal King Humayun: ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଶାସନ ଏବଂ ବିଜୟ ମଧ୍ୟରେ, ଜଣେ ମୋଗଲ ଶାସକଙ୍କ କାହାଣୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିଦ ହଜେଇଦିଏ । ବାବରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ, ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଜଣେ ସାହସୀ ଏବଂ ବିଜୟୀ ସମ୍ରାଟ ଵୋଲି କୁହାଯାଏ, ପ୍ରକୃତରେ ସେ ଜଣେ ଏପରି ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ଯିଏ ଆଫଗାନ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭାରତ ଛାଡି ଭୟରେ ପଳାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପରାଜୟ ଏବଂ ୧୫ ବର୍ଷର ନିର୍ବାସନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇ ରହିଛି। ତେବେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ତାଙ୍କର ପରାଜୟର କାରଣ କ‘ଣ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କିଏ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲା?

ଚୌସା ଯୁଦ୍ଧ: ୧୫୩୯ ମସିହାରେ, ହୁମାୟୁନ୍ ଚୌସାରେ ଶେର ଶାହ ସୁରୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ବାବରଙ୍କ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ଯୁବ ସମ୍ରାଟ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକୃତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଶେର ଶାହ ସୁରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ହୁମାୟୁନଙ୍କ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ।

ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଥିଲା ଯେ, ହୁମାୟୁନ୍ ନିଜ ଜୀବନ ପାଇଁ ବିହାରକୁ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ବିଜୟ ପରେ, ଶେର ଶାହ ନିଜକୁ ‘ଫରିଦ ଅଲ–ଦିନ ଶେର ଶାହ‘ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ଯାହା ମୋଗଲ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ବିପଦର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।

ଚୌସାରେ ପରାଜୟ ହୁମାୟୁନଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିଲା। ବାବରଙ୍କ ସମୟର ଶକ୍ତି ଏବଂ ରଣନୀତି ଆଉ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ନଥିଲା। ହୁମାୟୁନ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ମୋଗଲ ଐତିହ୍ୟ ପାଇଁ ଶେରଶାହଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି।

କନୌଜ ଯୁଦ୍ଧ: ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ, ୧୫୪୦ ମସିହାରେ, ହୁମାୟୁନ୍ କନୌଜ/ବିଲଗ୍ରାମରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଥର ମଧ୍ୟ ସେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଶେର ଶାହ ସୁରିଙ୍କ ରଣନୀତି ହୁମାୟୁନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସହାୟ କରିଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଆଗ୍ରା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସିନ୍ଧକୁ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ। ଏହା ମୋଗଲମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା, କାରଣ ହୁମାୟୁନ୍ ବାବରଙ୍କ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ।

ଇରାନରେ ନିର୍ବାସନ: କନୌଜରେ ପରାଜୟ ପରେ, ହୁମାୟୁନ୍ ଦେଶ ଛାଡି ପଳାଇଗଲେ ଏବଂ ୧୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିର୍ବାସନରେ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନେକ ଦେଶରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ, ଶେଷରେ ଇରାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଇରାନର ଶାହା ତାଙ୍କୁ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ହୁମାୟୁନ୍ ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା ଫେରି ପାଇଲେ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ହୁମାୟୁନ୍ ହମିଦା ବାନୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ସେ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଆକବରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଆଫଗାନ ଯୋଦ୍ଧା: ଶେର ଶାହ ସୁରୀ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ, କେବଳ ଖଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ରଣନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ। ତାଙ୍କର ରାଜତ୍ୱ ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ (୧୫୪୦–୧୫୪୫) ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ସାମରିକ ସଂସ୍କାରରେ ଏକ ଉଦାହରଣ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଯାହା ମୋଗଲମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

ବାବର ଶେରଶାହଙ୍କ ସମ୍ରାଟ ଭାବରେ ସମ୍ଭାବନାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିସାରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ କେହି ଏହାକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେଇ ନଥିଲେ। ପରେ, ଶେରଶାହ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ହୁମାୟୁନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିନଥିଲେ ବରଂ ଦିଲ୍ଲୀର ସିଂହାସନ ମଧ୍ୟ ଦଖଲ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୁଶଳୀ ରଣନୀତି ଏବଂ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲା ଯେ ଶକ୍ତି କେବଳ ସାମରିକ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଚତୁରତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ହୁମାୟୁନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ: ୧୫୫୫ ମସିହାରେ, ଇରାନୀ ସହାୟତାରେ, ହୁମାୟୁନ୍ ଦିଲ୍ଲୀ ଫେରି ଆସି ସିଂହାସନ ପୁନର୍ବାର ହାସଲ କରିପାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଖୁସିର ଦିନଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଥିଲା। ୧୫୫୬ ମସିହାରେ ଏକ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ହୁମାୟୁନଙ୍କ କାହାଣୀ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ବଂଶରେ ସାହସ ଏବଂ ଗର୍ବ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ରଣନୀତି ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।