ସତରେ କ’ଣ ହରିଣର ପେଟରେ ଥାଏ କସ୍ତୁରୀ, ଜାଣନ୍ତୁ କାହିଁକି ଏହାର ଦାମ୍ ଏତେ ଅଧିକ…. ଏହା କେଉଁ କାମରେ ଲାଗେ
କସ୍ତୁରୀ ମୃଗକୁ ଚିହ୍ନିବେ କିପରି?
ଓଡିଶାଭାସ୍କର: ଅନେକ ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ କସ୍ତୁରୀ ମୃଗଙ୍କ ପେଟ ଭିତରେ କସ୍ତୁରୀ ଥାଏ। ହେଲେ, ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ଭୁଲ ଧାରଣା। ବାସ୍ତବରେ, ପ୍ରାକୃତିକ କସ୍ତୁରୀ କେବଳ ପୁରୁଷ କସ୍ତୁରୀ ମୃଗରେ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ପାଚନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜମା ହୁଏ ନାହିଁ।
ବରଂ ଏହା ପେଟର ଚର୍ମ ତଳେ, ନାଭି ଏବଂ ଯୌନାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ବିଶେଷ କସ୍ତୁରୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ। ସମୟ ସହିତ, ଏହି ଘନ କ୍ଷରଣ ଶୁଖିଯାଏ ଏବଂ ଏକ ଦାନାଦାର ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ ଔଷଧୀୟ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ।
କସ୍ତୁରୀ ହରିଣ କଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ:
କସ୍ତୂରୀ ପୁରୁଷ କସ୍ତୂରୀ ମୃଗର ଜୀବନ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଏ। ପ୍ରଜନନ ଋତୁରେ ପୁରୁଷ କସ୍ତୂରୀ ମୃଗ ମାଦାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ କସ୍ତୂରୀର ତୀବ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ନିର୍ଗତ କରିଥାଏ। ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ପରିପକ୍ୱତା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ସଙ୍କେତ ଭାବେ କାମ କରେ।
ଏହା ସହ ପୁରୁଷ କସ୍ତୂରୀ ମୃଗ ନିଜର ଅଞ୍ଚଳ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ପଥର, ବୁଦା ଓ ଗଛ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କସ୍ତୂରୀ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ। କସ୍ତୂରୀର ତୀବ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ପୁରୁଷ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରହିବା ପାଇଁ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ
କସ୍ତୂରୀର ସୁଗନ୍ଧ କସ୍ତୂରୀ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂଚନା ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ପରସ୍ପର ସହ ଯୋଗାଯୋଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାକୃତିକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
Uttarakhand Govt.
ଏହି କସ୍ତୁରୀରୁ ମଣିଷ କ’ଣ ଲାଭ ପାଏ:
ପ୍ରାକୃତିକ କସ୍ତୁରୀକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସବୁଠୁ ମହଙ୍ଗା ପଶୁଜାତ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗଣାଯାଏ। ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଚୀନ୍ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିରେ କସ୍ତୂରୀର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି।
ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିରେ କସ୍ତୂରୀକୁ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍, ମୃଗୀ ଏବଂ କୋମା ପରି ସ୍ନାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଆସୁଛି। ସେହିପରି ପୁରୁଣା କାଶ, ଆସ୍ଥମା ଏବଂ ନିମୋନିଆ ସମେତ ଶ୍ୱାସତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗର ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ରହିଛି।
ସୁଗନ୍ଧ ଶିଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା:
କସ୍ତୂରୀକୁ ଏହାର ତୀବ୍ର ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସୁଗନ୍ଧ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧି (ଇତ୍ର) ଶିଳ୍ପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ଏକ ଫିକ୍ସେଟିଭ୍ (Fixative) ଭାବେ କାମ କରେ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ ଏବଂ ପର୍ଫ୍ୟୁମର ସୁଗନ୍ଧକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇ ରଖୁଛୁ ଯେ, କସ୍ତୂରୀ ମୃଗ ପ୍ରଜାତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିନିୟମ, ୧୯୭୨ ଅନୁଯାୟୀ କସ୍ତୂରୀ ମୃଗର ଶିକାର ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ କସ୍ତୂରୀର ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି।