ମଶା କାମୁଡ଼ାରୁ ହୋଇପାରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ସଂକ୍ରମଣ, ଡେଙ୍ଗୁ-ମ୍ୟାଲେରିଆଠୁ ଅଧିକ ଘାତକ ‘ଜାପାନୀ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍’, ଜାଣନ୍ତୁ ଲକ୍ଷଣ
ଡେଙ୍ଗୁ ନୁହେଁ, ମଶା କାମୁଡ଼ାରେ ହୋଇପାରେ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ସଂକ୍ରମଣ! ଜାପାନିଜ୍ ଏନସେଫାଲାଇଟିସ୍କୁ ନେଇ ସତର୍କ କଲେ ବିଶେଷଜ୍ଞ
ଓଡ଼ିଶା ଭାସ୍କର ଡେସ୍କ: ମୌସୁମୀ ଆସିବା ମାତ୍ରେ ପାଣିପାଗ ଥଣ୍ଡା ପଡିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ମଶାଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ଓ ସଂକ୍ରମଣର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ମଶା କାମୁଡ଼ା ଜନିତ ରୋଗ ଭାବେ ଡେଙ୍ଗୁ ଏବଂ ମ୍ୟାଲେରିଆ ବିଷୟରେ ଜାଣିଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି ଯେ କିଛି ମଶା ଏପରି ଭାଇରସ୍ ବ୍ୟାପାନ୍ତି, ଯାହା ସିଧାସଳଖ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଏକ ଗୁରୁତର ରୋଗ ହେଉଛି ‘ଜାପାନୀ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍’ । ଏହି ରୋଗ ଡେଙ୍ଗୁ ଭଳି ସାଧାରଣ ନହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତର ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହା ଜୀବନନେବା ସହ ଆକ୍ରାନ୍ତଙ୍କୁ ଆଜୀବନ ପାଇଁ ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା ଦେଇପାରେ।
ଏହି ରୋଗ ଜାପାନୀ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍ ଭାଇରସ୍ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଫ୍ଲାଭିଭାଇରସ୍ ପରିବାରର ଏକ ସଦସ୍ୟ। ଏହି ପରିବାରରେ ଡେଙ୍ଗୁ ଏବଂ ୱେଷ୍ଟ ନାଇଲ୍ ଭାଇରସ୍ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଭାଇରସ୍ ସଂକ୍ରମିତ କ୍ୟୁଲେକ୍ସ ମଶା କାମୁଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିଥାଏ।
ଏହି ମଶାଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଧାନ ବିଲ, ପୋଖରୀ, ଦଳଦଳିଆ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବର୍ଷା ପରେ ଜମି ରହିଥିବା ପାଣିରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ଡେଙ୍ଗୁ ବ୍ୟାପୁଥିବା ମଶାଙ୍କ ବିପରୀତ, କ୍ୟୁଲେକ୍ସ ମଶା ସନ୍ଧ୍ୟା ନଇଁବା ପରଠାରୁ ସକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ରହନ୍ତି।
କିପରି ହୋଇଥାଏ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍: ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାଇରସ୍ ପ୍ରଥମେ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ତା’ପରେ ବ୍ଲଡ୍-ବ୍ରେନ୍ ବ୍ୟାରିୟର ଅତିକ୍ରମ କରି ମସ୍ତିଷ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ଏହା ପରେ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଫୁଲା/ପ୍ରଦାହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଡାକ୍ତରୀ ଭାଷାରେ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍ କୁହାଯାଏ।
Uttarakhand Govt.
ପ୍ରତିବର୍ଷ କେତେ ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ: ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜାପାନୀ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍ର ପ୍ରାୟ ୬୮ ହଜାର ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥାଏ। ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ। ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହାର ମାମଲା ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ବିପଦ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ୧୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଶିଶୁ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ, ଧାନ ବିଲରେ କାମ କରୁଥିବା କୃଷକ, ଟିକା ନନେଇ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ରହିଥାଏ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ: ଏହି ରୋଗର ଆରମ୍ଭ ସାଧାରଣ ଭାଇରାଲ୍ ସଂକ୍ରମଣ ପରି ମନେହୁଏ। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଜ୍ୱର, ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ବାନ୍ତି, ଥକାପଣ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଭାଇରସ୍ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜ୍ୱର, ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି ହେବା, ଅଚେତ ହୋଇପଡ଼ିବା, ବାତ ମାରିବା, ବେକ ଶକ୍ତ ହୋଇଯିବା, ଚାଲିବାରେ ଅସୁବିଧା ଏବଂ ଚେତା ହରାଇବା ଭଳି ଗୁରୁତର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ।
ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୁରନ୍ତ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଯିବା ଜରୁରୀ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ସିଟି ସ୍କାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ସବୁବେଳେ ଧରାପଡ଼ିନଥାଏ। ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ MRI ଏବଂ ରକ୍ତ କିମ୍ବା ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ୍ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଏ।
କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ଅଛି କି: ଜାପାନୀ ଏନ୍ସେଫାଲାଇଟିସ୍ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ୍ ଚିକିତ୍ସା ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ଚିକିତ୍ସା ସମୟରେ ରୋଗୀର ସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ଏବଂ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ। ତେଣୁ ଏହି ରୋଗରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସାବଧାନତା ଏବଂ ପ୍ରତିଷେଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପାୟ।