ଆମେରିକା-ଇରାନ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପରେ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ସୁଧାର, କମିଲା ତେଲ ଦର!

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ ସହିତ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିବା ନେଇ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ, ସୋମବାର ଏସୀୟ ସେୟାର ବଜାରଗୁଡ଼ିକରେ ଜବରଦସ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତେଲର ଦାମ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ ହେବ ଏବଂ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ’ (Hormuz ଜଳପଥ) ଦେଇ ପୁଣିଥରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସ୍ୱାଭାବିକ ହେବ।

ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତି ରୁଟ୍ ବା ଜଳପଥ ପୁଣିଥରେ ଖୋଲିବା ନେଇ ଆଶା ପ୍ରକଟ ହେବା ପରେ ଏସିଆ ଅଞ୍ଚଳର ନିବେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ଜଳପଥ ଖୋଲିବା ଦ୍ୱାରା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତେଲ ଯୋଗାଣକୁ ନେଇ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେବ ଏବଂ ଶକ୍ତି ବଜାର (Energy Market) ଉପରୁ ଚାପ କମିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

‘କ୍ୟୋଡୋ ନ୍ୟୁଜ୍’ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାପାନର ପ୍ରମୁଖ ସେୟାର ବଜାର ସୂଚକାଙ୍କ ‘ନିକେଇ’ (Nikkei) କାରବାର ସମୟରେ ୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏକ ନୂଆ ରେକର୍ଡ ସ୍ତର ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି। ସେହିପରି ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆର ସେୟାର ବଜାର ‘କୋସପି’ (Kospi) ମଧ୍ୟ ଏହି ସକାରାତ୍ମକ ଖବର ପରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାରବାରରେ ୪.୩ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ି ସୁଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ସେୟାର ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ଜବରଦସ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି; ସେଠାକାର ‘ASX200’ ସୂଚକାଙ୍କ ୧୨୫ ପଏଣ୍ଟ (ବା ୧.୪ ପ୍ରତିଶତ) ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮,୯୨୮ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ମ୍ୟାଟେରିଆଲ୍ସ ସେକ୍ଟରର ସେୟାରଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରହି ୩.୫ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ିଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପଟେ, ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଉତ୍ତେଜନା ଯୋଗୁଁ ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇ ରହିଥିବା ଅଶୋଧିତ ତେଲ ଦରରେ ଏବେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟବସାୟିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ‘CNBC’ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାର ଜୁଲାଇ ମାସର ଅଶୋଧିତ ତେଲ ବଜାର (Crude Oil Futures) ମୂଲ୍ୟ ୪.୭୭ ପ୍ରତିଶତ କମି ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୦.୮୩ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ସହିତ ଆଗାମୀ ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ (Brent Crude) ଦର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୩.୭୭ ଡଲାରକୁ ଖସି ଆସିଛି।

ବଜାରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂଚକାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ବଢୁଥିବା ଭରସାକୁ ଦର୍ଶାଉଛନ୍ତି। ଆମେରିକା କ୍ରୁଡ୍ ତେଲ ୪.୩ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇବା ପରେ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୧.୨୩ ଡଲାରରେ କାରବାର କରୁଥିବା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକା ବଜାରର ସୂଚକାଙ୍କ ‘S&P 500 ଫ୍ୟୁଚର୍ସ’ ୦.୮ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ‘ନାସଡାକ (Nasdaq) ଫ୍ୟୁଚର୍ସ’ ୧.୪ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସେହିପରି ନିକେଇ ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୬୮,୬୮୫ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ଗତ ଶୁକ୍ରବାରର ବନ୍ଦ ମୂଲ୍ୟ ୬,୦୨୦ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ୍’ (Truth Social) ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି ଇରାନ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ସେ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ’ (Hormuz ଜଳପଥ)କୁ ପୁଣିଥରେ ସାଧାରଣ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ଖୋଲିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପ ଲେଖିଛନ୍ତି, “ଇସଲାମିକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଇରାନ ସହିତ ଚୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭେଚ୍ଛା! ମୁଁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହରମୁଜ୍‌’କୁ ବିନା କୌଣସି ଶୁଳ୍କରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଲିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଆମେରିକା ନୌସେନା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଅବରୋଧକୁ ତୁରନ୍ତ ହଟାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଉଛି। ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଜାହାଜ ଗୁଡ଼ିକ, ନିଜର ଇଞ୍ଜିନ ଚାଲୁ କରନ୍ତୁ। ଏବେ ତେଲ ପରିବହନ ଆରମ୍ଭ ହେଉ!”

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ’ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ତେଲ ଓ ଶକ୍ତି ରପ୍ତାନି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଅଟେ। ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଏହି ଜଳପଥ ବନ୍ଦ ହେବା ଯୋଗୁଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତେଲ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ନେଇ ସବୁ ଦେଶ ଚିନ୍ତାରେ ଥିଲେ।

ଇରାନର ଆଇନଗତ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାପାର ସମ୍ପର୍କିତ ଉପ-ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ କାଜେମ ଗରିବାବାଦୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମାମଲାର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଇରାନ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ୬୦ ଦିନିଆ ଆଲୋଚନା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନେବ। ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ‘ପ୍ରେସ୍ ଟିଭି’ (Press TV) ଅନୁଯାୟୀ, ଗରିବାବାଦୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମୁତାବକ ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଅବରୋଧ ହଟାଉଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଇରାନର ଜବତ ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ପ୍ରଥମେ ଇରାନ ତାହା ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆସନ୍ତା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ଏବଂ ଏହାପରେ ହିଁ ଚୁକ୍ତିନାମାର ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟକୁ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯିବ।

ଗରିବାବାଦୀ କହିଛନ୍ତି, “ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା କେବଳ କୂଟନୀତି ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ପଛରେ ଇରାନର ସାମରିକ ସଫଳତା ରହିଛି। ଆମ ଦେଶର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଲଢ଼େଇ କରି ଯେଉଁ ସହିଦମାନେ ନିଜର ପବିତ୍ର ରକ୍ତ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ଆମେ ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛେ। ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେବା ପରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରାଯିବ। ଆସନ୍ତା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସରକାରୀ ଭାବେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେବ ଏବଂ ଉଭୟ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧି ଦଳର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଆଗାମୀ ଦିନର ଆଲୋଚନାର ନିୟମାବଳୀ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ବୈଠକ କରିବେ।”

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଦୀର୍ଘ ୧୦୮ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ପ୍ରବଳ ଉତ୍ତେଜନା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହି ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାର (Energy Market) ଉପରେ ବହୁତ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଥିଲା ଏବଂ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ’ (Hormuz ଜଳପଥ) ଦେଇ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ହେଉଥିବା ତେଲ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ଆଶଙ୍କାରେ ସବୁ ଦେଶ ଚିନ୍ତାରେ ଥିଲେ।