ହସିନାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶ ପଠାଇଦେବ ଭାରତ? ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଅନୁରୋଧ ଉପରେ ଚାଲିଛି ଆଇନଗତ ଯାଞ୍ଚ

ଢାକାରେ ଆୟୋଜିତ ବେ ଅଫ୍ ବେଙ୍ଗଲ କନଭର୍ସେସନ୍ ୨୦୨୬ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାରତର ବାଂଲାଦେଶସ୍ଥିତ ହାଇ କମିଶନର ଦିନେଶ ତ୍ରିବେଦୀ ଏନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ସେ କହିଛନ୍ତି, ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ମାମଲାରେ ଏବେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମାମଲାଟି ନିଜସ୍ୱ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରୁଛି।

ହସିନାଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଢାକାର ଔପଚାରିକ ଅନୁରୋଧ: ୨୦୨୪ ଅଗଷ୍ଟରେ ବାଂଲାଦେଶରେ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ତୀବ୍ର ହେବା ପରେ ଶେଖ ହସିନା ହଠାତ୍ ଦେଶ ଛାଡ଼ି ଭାରତ ଆସିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ବାଂଲାଦେଶର ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବିଗିଡ଼ିଥିବାରୁ ମାନବୀୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ହସିନାଙ୍କୁ ଭାରତ ଆସିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ବାଂଲାଦେଶରେ ତାରିକ୍ ରହମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସରକାର ରହିଛି। ହସିନାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ମାମଲାରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଭାରତ ନିକଟରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।

୨୦୧୩ର ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ନଜର: ଭାରତ ଓ ବାଂଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ୨୦୧୩ରେ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା। ପରେ ୨୦୧୬ରେ ଏଥିରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ କିମ୍ବା ଅପରାଧରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ତେବେ ଚୁକ୍ତିରେ ରାଜନୈତିକ ଅପରାଧ ସମେତ କିଛି ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଅପବାଦ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତେଣୁ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଅନୁରୋଧର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗକୁ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଛି।

ଆଇନ ଅନୁସାରେ ହେବ ନିଷ୍ପତ୍ତି: ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ନେଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ଓ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ହେବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବ।

ଅର୍ଥାତ୍‌, ବାଂଲାଦେଶର ଅନୁରୋଧ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ହସିନାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବ କିମ୍ବା କେବେ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବ, ସେନେଇ ଏବେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ତାରିଖ ନାହିଁ।

ହସିନା ମାମଲା ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ରହିଛି ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ: ଶେଖ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଚାଲିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଓ ବାଂଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ଦୁଇ ଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଗ୍ରିଡ୍ କନେକ୍ଟିଭିଟି ଓ ସୀମାପାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି।

ତେଣୁ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ମାମଲା ଏବେ କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୁହେଁ; ଏହା ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଚୁକ୍ତି, ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ମାନବୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି।

ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ଭାରତର ଆଇନଗତ ଯାଞ୍ଚ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ। ତେବେ ହସିନାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରାଇବା ନେଇ କେବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବ, ତାହାର କୌଣସି ସମୟସୀମା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ।