ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ନୂଆ ଗାଇଡଲାଇନ୍: ରାୟ ଲେଖିବା ବେଳେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରିବନି ଏସବୁ ଶବ୍ଦ

ଓଡ଼ିଶା ଭାସ୍କର ଡେସ୍କ: ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ସାରା ଦେଶର ବିଚାରପତି ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ବଳାତ୍କାର ଏବଂ ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ମାମଲାରେ ରାୟ ଲେଖିବା ସମୟରେ ଜଜ୍‌ମାନେ ଜେଣ୍ଡର-ଷ୍ଟେରିଓଟାଇପ୍ ଏବଂ ପୀଡ଼ିତାଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରୁଥିବା ଭାଷାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କୋର୍ଟ ଏପରି ମାମଲାରେ ଅଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଏବଂ ନିୟମିତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆପଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।

କୋର୍ଟଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏହି ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ଜଜ୍ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବୋଷଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଏକ ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟିର ରିପୋର୍ଟର ଅଂଶ। ‘ଜଜମେଣ୍ଟସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଜେଣ୍ଡର: ସେନ୍ସିଟିଭିଟି ଆଣ୍ଡ୍ କମ୍ପାସନ୍ ଇନ୍ ରାଇଟିଂ ଜଜମେଣ୍ଟସ୍’ ନାମକ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସାରା ଦେଶର ଟ୍ରାଏଲ୍ କୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକର ୧୨୫ଟି ରାୟର ଯାଞ୍ଚ ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଜଜ୍‌ମାନଙ୍କର ନିୟମିତ ତାଲିମ ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।

ଅପମାନଜନକ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାରରୁ ନିବୃତ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ: କମିଟି ଜଜ୍‌ମାନଙ୍କୁ “ପ୍ରୋସିକ୍ୟୁଟ୍ରିକ୍ସ” (ଅଭିଯୋଗକାରିଣୀ ମହିଳା), “ନିରୁପାୟ ମହିଳା”, “ପବିତ୍ରତା ହରାଇଛନ୍ତି” କିମ୍ବା “ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି” ଭଳି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। କମିଟିର କହିବା କଥା ଯେ, ଏପରି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ପିତୃସତ୍ତାତ୍ମକ ରୂଢ଼ିବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ଏହା ପୀଡ଼ିତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଥରେ ମାନସିକ ଆଘାତ ଦେଇପାରେ।

ଏହା ବଦଳରେ କୋର୍ଟ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ଆଇନଗତ ଭାବେ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରିକି “ଭିକ୍ଟିମ୍” (ପୀଡ଼ିତ/ପୀଡ଼ିତା), “ସର୍ଭାଇଭର୍” (ଜୀବିତ ବଞ୍ଚିଥିବା ପୀଡ଼ିତା), “କମ୍ପ୍ଲେନେଣ୍ଟ୍” (ଅଭିଯୋଗକାରୀ), “ସେକ୍ସୁଆଲ୍ ଆସଲ୍ଟ” (ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ) ଏବଂ “ବଡିଲି ଅଟୋନୋମୀ” (ଶରୀର ଉପରେ ନିଜର ଅଧିକାର) ଆଦି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ନୈତିକ ରାୟ ବଦଳରେ ଅପରାଧ: ଏହାସହ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ, “ବିଚାରୀ ନିରୁପାୟ ନାବାଳିକା ଝିଅ”, “କାମନାରେ ପ୍ରରୋଚିତ”, “ନିଜର ଅବୈଧ କାମନା ପୂରଣ କରିବା”, “ଶୈଶବ ନଷ୍ଟ କଲା” ଏବଂ “ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା” ଭଳି ଶବ୍ଦ ବଦଳରେ ଏପରି ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉ ଯାହା ନୈତିକ ବିଚାର ବଦଳରେ ଅପରାଧ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବ।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, “ପବିତ୍ରତା”, “ଲାଜ”, “ସଂକୋଚ” ଏବଂ “ସମ୍ମାନ” ଭଳି ଶବ୍ଦ ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ, ଯାହା ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଗରିମାକୁ ତାଙ୍କର ଯୌନ ପବିତ୍ରତା କିମ୍ବା ପରିବାରର ଇଜ୍ଜତ ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହାସହ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ନ୍ୟାୟିକ ଯୁକ୍ତି ସମ୍ମତି, ଗରିମା, ଶରୀର ଉପରେ ଅଧିକାର ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବା ଉଚିତ୍।

ତାହା ସମ୍ମତି ନୁହେଁ: ଯୌନ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାର ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସମୟରେ ରୂଢ଼ିବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରିବାକୁ କମିଟି ଜଜ୍‌ମାନଙ୍କୁ ସାବଧାନ କରିଛି। ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ପୀଡ଼ିତା ଅପରାଧର ରିପୋର୍ଟ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ଭାବେ ବିରୋଧ କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଶରୀରରେ କୌଣସି କ୍ଷତ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ ବୋଲି କୋର୍ଟ ଭୁଲ୍ ନିଷ୍କର୍ଷ ବାହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି, “କ୍ଷତ ଚିହ୍ନ ନଥାଉ, ରିପୋର୍ଟ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉ କିମ୍ବା ବିରୋଧ ନକରିବା – ଏହାର ଅର୍ଥ ସମ୍ମତି ନୁହେଁ। ବିପଦ ସମୟରେ ପୀଡ଼ିତାଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।” କୋର୍ଟଙ୍କୁ ସାବଧାନ କରି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ସେମାନେ ପୀଡ଼ିତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ଅତ୍ୟଧିକ ରୂଢ଼ିବାଦୀ ଆଶା ନରଖନ୍ତୁ।

ଏଥିସହ ନାବାଳକ/ନାବାଳିକା କିମ୍ବା ବିନା ସମ୍ମତିରେ ହୋଇଥିବା ମାମଲାରେ ବଳାତ୍କାରକୁ “ଶାରୀରିକ ସମ୍ପର୍କ” ନକୁହାଯାଉ। ଏହା ବଦଳରେ କୋର୍ଟ ଆଇନଗତ ଭାବେ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ଯେପରିକି “ବଳାତ୍କାର”, “ଯୌନ ଆକ୍ରମଣ” କିମ୍ବା “ଯୌନ ହିଂସା” ଭଳି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।