ଦେଶର ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋପ ପାଇଲେଣି ଶାଗୁଣା, ରିସର୍ଚ୍ଚରୁ ହେଲା ବଡ଼ ଖୁଲାସା, ଜାଣନ୍ତୁ କେଉଁ କେଉଁଠି ଏବେ ଅଛନ୍ତି..
ଦେଶର ୭୨% ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋପ ପାଇଲେଣି ଶାଗୁଣା, ରିସର୍ଚ୍ଚରୁ ହେଲା ବଡ଼ ଖୁଲାସା
Vultures: ଦେଶରେ ଶାଗୁଣାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିରନ୍ତର ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି । ଯାହା ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଦେଶର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏବେ ପ୍ରାୟ ୭୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋପ ପାଇଯାଇଛନ୍ତି।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସର୍ଭେ ଅନୁଯାୟୀ ଶାଗୁଣା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ୪୨୫ ସ୍ଥାନରେ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବେ କେବଳ ୬୭ ସ୍ଥାନରେ ସୀମିତ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି କେବଳ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ନାହିଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ପରିସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଶାଗୁଣାମାନେ ଆମ ପରିବେଶ ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମୃତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସଫା କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୁର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇଥାଆନ୍ତି । ଯାହା ଦ୍ଵାରା ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା ହ୍ରାସ କରେ।
ଯଦି ଶାଗୁଣାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବା ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ପରିବେଶଗତ ସନ୍ତୁଳନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ନାହିଁ ବରଂ ମଣିଷ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଏହି ହ୍ରାସର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଜାତୀୟ ସବୁଜ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ (NGT) ଡିସେମ୍ବର ୨, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ପରିବେଶ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MOEFCC) ଠାରୁ ଜବାବ ତଲବ କରିଛି।
NGT ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଶାଗୁଣା ସଂଖ୍ୟାରେ ଏହି ତୀବ୍ର ହ୍ରାସ ଜୈବ ବିବିଧତା ଆଇନ ୨୦୦୨ର ଉଲ୍ଲଂଘନକୁ ସୂଚିତ କରୁଛି। କୋର୍ଟ ଜଙ୍ଗଲ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ), ଭାରତୀୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (WII) ଏବଂ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (ZSI)ଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଫେବୃଆରୀ ୨୬, ୨୦୨୬ରେ ହେବ।
ସମ୍ପ୍ରତି, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର NCBS-ଟାଟା ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଫଣ୍ଡାମେଣ୍ଟାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଭଲ୍ଚର କନଜରଭେସନ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ, BNHS, କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ହ୍ୟୁମ୍ ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ଇକୋଲୋଜି ଆଣ୍ଡ୍ ୱାଇଲ୍ଡଲାଇଫ୍ ବାୟୋଲୋଜିର ଗବେଷକମାନେ ଶାଗୁଣାଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଏହି ଧାରଣାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲା ଯେ ଶାଗୁଣା ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ କୌଣସି ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଗବେଷଣା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ କେରଳର ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅଣ-ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମୋଟ ୬୪୨ ଟି ମଳ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲା।
ଡିଏନଏ ବିଶ୍ଳେଷଣ ୪୧୯ଟି ନମୁନାରେ ଶାଗୁଣା ପ୍ରଜାତି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପଦ୍ଧତିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା। ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଶାଗୁଣା ସଂଖ୍ୟାରେ ହ୍ରାସ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶୁଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଡାଇକ୍ଲୋଫେନାକ୍ ଭଳି ଔଷଧର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ହେଉଛି।
ଏବେ ଦେଶର କେବଳ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାଗୁଣା ଦେଖାଯାଉଛି। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ବାସସ୍ଥାନ ୬୭ ଟି ସ୍ଥାନରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦେଶର ୭୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏହି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପ୍ରଜାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋପ ପାଇଯାଇଛି।