୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଚଲାଇପାରିବେନି, ଭାରତ ସରକାର ଖୁବଶୀଘ୍ର ନେବେ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି!

ଓଡିଶାଭାସ୍କର: ଭାରତ ସରକାର ଏବେ ପିଲାମାନଙ୍କ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ କଠୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ ଭଳି ଦେଶର ଉଦାହରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଭାରତରେ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ ନିଷିଦ୍ଧ କିମ୍ବା କଠୋର ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ଜୋରଦାର ହୋଇଛି।

ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ନାମ ଗୋପନ ରଖିବା ସର୍ତ୍ତରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସରକାର ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି (ମଧ୍ୟସ୍ଥି ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଡିଆ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର କୋଡ୍) ନିୟମ, ୨୦୨୧ ସଂଶୋଧନ କରି ଏପରି କଟକଣା ଲାଗୁ କରିପାରିବେ।

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମଡେଲ ଆପଣାଇବ ଭାରତ:

ଅଧିକାରୀ ଜଣକ କହିଛନ୍ତି, “କିଛି ଆକାଉଣ୍ଟ ଅଛି ଯାହାକୁ ପିଲାମାନେ ଆକ୍ସେସ୍ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପିଲାମାନେ ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବେଶ ପାଇବା ଉଚିତ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ଆମକୁ ସତର୍କତାର ସହ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡିବ।”

ତଥାପି, ସରକାର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ ବିଷୟରେ ବିଚାର କରୁନାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ମଡେଲକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ବାରଣ କରାଯାଇଛି।

କେନ୍ଦ୍ର ଆଇଟି ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ମଧ୍ୟ ୧୭ ଫେବୃଆରୀ, ୨୦୨୬ ରେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଯେ ସରକାର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି।

ସେ କହିଥିଲେ, “ଅନେକ ଦେଶ ବୟସ-ଭିତ୍ତିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଆମର ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା (DPDP) ଆଇନର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା। ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସହିତ ଡିପଫେକ୍ ଏବଂ ବୟସ-ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଛୁ।”

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ କାହିଁକି ଉଠୁଛି:

ଆର୍ଥିକ ସର୍ଭେ ୨୦୨୫-୨୬ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍କ୍ରିନ୍ ନିଶା ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ବ୍ୟବହାର ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ କ୍ଷତି କରୁଛି।

ସର୍ଭେରେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ, ଜୁଆ ଆପ୍ସ, ଅଟୋ-ପ୍ଲେ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଏବଂ ଟାର୍ଗେଟେଡ୍ ବିଜ୍ଞାପନ ଉପରେ ବୟସ-ଭିତ୍ତିକ କଟକଣା ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ବୟସ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ବୟସ-ଉପଯୁକ୍ତ ଡିଫଲ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ଉଚିତ।

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ନିଶା, ସାଇବର ଧମକ, ଅଶ୍ଳୀଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏବଂ ଡିପଫେକ୍ ଭଳି ସମସ୍ୟାରୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭାରତରେ ଏପରି କୌଣସି ଆଇନ ନାହିଁ ଯାହା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୟସରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ନିଷେଧ କରେ କିନ୍ତୁ DPDP ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯାଞ୍ଚଯୋଗ୍ୟ ପିତାମାତାଙ୍କ ସମ୍ମତି ଆବଶ୍ୟକ।

ଏହା ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଟାର୍ଗେଟେଡ୍ ବିଜ୍ଞାପନକୁ ସୀମିତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।

ବିଶ୍ୱରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି:

ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ହେଲା ଯେଉଁଠାରେ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ନିଷେଧ।

୧୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ନିଷେଧ କରିବା ପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଏକ ବିଲ୍ ପାରିତ ହୋଇଛି।

ୟୁକେ, ସ୍ପେନ, ଡେନମାର୍କ ଏବଂ ଗ୍ରୀସ ଭଳି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଟକଣା ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।

ଭାରତର ଗୋଆ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମଡେଲକୁ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି। ମାଡ୍ରାସ ହାଇକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପରି ଏକ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଛନ୍ତି।

ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ:

ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଫ୍ରିଡମ୍ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ (ଆଇଏଫ୍ଏଫ୍)ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅପର ଗୁପ୍ତା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତରେ ଏପରି ନିଷେଧ କେବଳ କାଗଜପତ୍ରରେ ରହିବ।

ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା କଷ୍ଟକର ହେବ। ଅନେକ ପିଲା ନକଲି ବୟସ ଦସ୍ତଖତ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି। ସରକାର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ସମୟସୀମା ଘୋଷଣା କରାଯାଇ ନାହିଁ।

ଯଦି ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଭାରତର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୁବ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ବିଶେଷକରି ଯେହେତୁ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବଜାର।