ଟକମକ୍ ହୋଇ ଫୁଟିବ ସମୁଦ୍ର, ଜଳିବ ପୃଥିବୀ! ସୁପର ଏଲ୍‌ ନିନୋ ବଦଳାଇଦେବ କି ବିଶ୍ୱର ପାଣିପାଗ

ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ନେଇ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ନଜର। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ବିଶ୍ୱର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଓ ମରୁଡ଼ି ବଢ଼ିପାରେ, ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଭାରୀ ବର୍ଷା ଓ ବନ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ରହିପାରେ।

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପୁଣି ମାଡ଼ି ଆସୁଛି କି ଭୟଙ୍କର ଗରମର ବିପଦ? ତତଲା ସମୁଦ୍ର, ଅସହ୍ୟ ତାତି, କେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ତ ଆଉ କେଉଁଠି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା! ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ୱର ପାଣିପାଗକୁ ନେଇ ବଢ଼ିଛି ଚିନ୍ତା।

ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା। ଏହା ଯଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୂପ ନିଏ, ତେବେ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ଲୋବାଲ୍‌ ୱାର୍ମିଂର ସାମ୍ନା କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଏହା ଦୁଇଗୁଣା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍‌ ହୋଇପାରେ। ତାପମାତ୍ରାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ଷା, ଚାଷବାସ ଓ ଜଳସମ୍ପଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବା ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଏଲ୍‌ ନିନୋ କ’ଣ, କାହିଁକି ଚିନ୍ତା: ଏଲ୍‌ ନିନୋ ହେଉଛି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ଭୂମଧ୍ୟରେଖୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ଓ ପବନରେ ହେଉଥିବା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ସାଧାରଣତଃ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପବନ ଗରମ ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଠେଲି ନେଇଥାଏ।

ଫଳରେ ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଗରମ ଜଳ ଜମା ହୁଏ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ତୁଳନାତ୍ମକ ଥଣ୍ଡା ଜଳ ଉପରକୁ ଆସିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସକ୍ରିୟ ହେବା ସମୟରେ ଏହି ପବନ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ।

ଫଳରେ ମଧ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ସନ୍ତୁଳନ ବଦଳିଯାଏ। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ବାଷ୍ପୀକରଣ, ମେଘ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବର୍ଷା ହେବାର ଢାଞ୍ଚାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ।

ପରିବେଶ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତଥା ଭୂବିଜ୍ଞାନୀ ରାଜେଶ ସଲମନ୍‌ ପଲ୍‌ଙ୍କ ମତରେ, ସମୁଦ୍ର ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପରସ୍ପର ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ପାଣିପାଗକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହାକୁ ଜଳବାୟୁ ବିଜ୍ଞାନରେ ‘ଟେଲିକନେକ୍ସନ୍‌’ କୁହାଯାଏ।

କେତେ ଭୟଙ୍କର ହେବ ସୁପର ଏଲ୍‌ ନିନୋ: ଏଲ୍‌ ନିନୋ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ‘ନିନୋ ୩.୪’ ନାମକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ତାପମାତ୍ରାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ କେତେ ଅଧିକ ରହୁଛି, ତାହା ଏହି ଘଟଣାର ତୀବ୍ରତା ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ତୁମେ ଦେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ନିନୋ ୩.୪ ଅଞ୍ଚଳର ତାପମାତ୍ରା ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ୨.୧ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‌ସିୟସ୍‌ ଅଧିକ ଥିଲା। ଅକ୍ଟୋବର ୮ରେ ପ୍ରକାଶିତ ପୂର୍ବାନୁମାନରେ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩.୭ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‌ସିୟସ୍‌ରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ୮୩ ପ୍ରତିଶତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ତେବେ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିବା ଜରୁରୀ। ୩.୭ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍‌ସିୟସ୍‌ ବୃଦ୍ଧିର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ଏତିକି ବଢ଼ିଯିବ। ଏହା ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠ ତାପମାତ୍ରା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏଲ୍‌ ନିନୋ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ତାହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ‘ସୁପର ଏଲ୍‌ ନିନୋ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗ୍ଲୋବାଲ୍‌ ୱାର୍ମିଂରେ ବଢ଼ିବ ବିପଦ: ଏଲ୍‌ ନିନୋ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳବାୟୁ ଘଟଣା। ଅନ୍ୟପଟେ, ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବେ ବଢ଼ୁଛି। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଗ୍ଲୋବାଲ୍‌ ୱାର୍ମିଂ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ତାପର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଶୋଷଣ କରୁଛି।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେବେ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ, ମରୁଡ଼ି କିମ୍ବା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ବର୍ଷାର ବିପଦ ବଢ଼ିପାରେ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ; ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ପାଣିପାଗ ଉପରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।

ତେବେ ୨୦୨୭ ମସିହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ଗରମ ବର୍ଷ ହେବ ବୋଲି ଏବେଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏଲ୍‌ ନିନୋ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି, କେତେ ଦିନ ରହୁଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଳବାୟୁ କାରକଗୁଡ଼ିକ କିପରି କାମ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ଅନେକ କିଛି ନିର୍ଭର କରିବ।

ଭାରତର ମୌସୁମୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ କି ଏଲ୍‌ ନିନୋ: ଭାରତ ପାଇଁ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳବାୟୁ ସଙ୍କେତ। କାରଣ, ଏଲ୍‌ ନିନୋ ସମୟରେ ଅନେକ ଥର ଭାରତୀୟ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଦେଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏଲ୍‌ ନିନୋ ବର୍ଷରେ ବର୍ଷା କମିବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ଭାରତ ମହାସାଗରର ତାପମାତ୍ରା, ପବନର ଗତି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ମୌସୁମୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ଯଦି ଗରମ ଓ ମରୁଡ଼ିର ଚାପ ବଢ଼େ, ତେବେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଚାଷବାସ, ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳସ୍ତର, ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଚାହିଦା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ, କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଷା ଓ ବନ୍ୟାର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ।

ତୁମେ ଦେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ UNICEFର ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ରିପୋର୍ଟକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୩୪.୭ କୋଟି ଶିଶୁ ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି କିମ୍ବା ବିନାଶକାରୀ ବନ୍ୟାର ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରନ୍ତି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଓ ରିପୋର୍ଟର ତଥ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକୃତ ସୂତ୍ରରୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଜରୁରୀ।

ଭୟ ନୁହେଁ, ଆଗୁଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜରୁରୀ: ସୁପର ଏଲ୍‌ ନିନୋର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ କେତେ ହେବ, ତାହା ଆଗାମୀ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଏବେଠାରୁ ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା, ସମୁଦ୍ରର ସ୍ଥିତି ଓ ପାଣିପାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଜରୁରୀ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏଭଳି ଜଳବାୟୁ ବିପଦକୁ ନେଇ ଆତଙ୍କିତ ହେବା ଅପେକ୍ଷା ଆଗୁଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। କୃଷି, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ ଯୋଗାଣ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମୟୋଚିତ ଯୋଜନା ହିଁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କ୍ଷତି କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ।

ସମୁଦ୍ରରେ ହେଉଥିବା ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ତେଣୁ ସୁପର ଏଲ୍‌ ନିନୋ ଉପରେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିଥିବା ବେଳେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହା କେଉଁ ରୂପ ନେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ସହ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନଜର ରହିବ।